Chuyển khoản nhầm là việc chuyển tiền vào tài khoản không phải người mình muốn chuyển, do nhập sai số tài khoản, chọn nhầm người nhận hoặc ghi sai số tiền. Theo Bộ luật Dân sự 2015, người nhận phải hoàn trả số tiền đó; nếu cố tình không trả, người nhận có thể bị xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
TÓM TẮT NHANH
- Người nhận tiền chuyển nhầm có nghĩa vụ hoàn trả theo Điều 579 Bộ luật Dân sự 2015.
- Việc đầu tiên cần làm là báo ngay cho ngân hàng để tra soát, phối hợp liên hệ người nhận.
- Cố tình không trả từ 10.000.000 đồng trở lên sau khi được yêu cầu có thể bị xử lý về tội chiếm giữ trái phép tài sản.
- Người nhận tiền lạ cần cảnh giác thủ đoạn lừa đảo “chuyển khoản nhầm” để đòi lãi hoặc chiếm đoạt thông tin.
1. Chuyển khoản nhầm có đòi lại được không?
Có. Theo Điều 579 Bộ luật Dân sự 2015, người chiếm hữu, sử dụng tài sản của người khác mà không có căn cứ pháp luật thì phải hoàn trả cho chủ sở hữu, người chiếm hữu hợp pháp tài sản đó. Người được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật làm cho người khác bị thiệt hại thì phải hoàn trả khoản lợi đó.
Tiền chuyển khoản nhầm không phải là tài sản được tặng cho, cũng không phải tiền trả nợ. Người nhận không có căn cứ pháp luật để giữ, nên phải trả lại cho người chuyển.
| Tình huống | Hướng xử lý |
|---|---|
| Chuyển nhầm cùng ngân hàng | Ngân hàng có thể liên hệ chủ tài khoản nhận, đề nghị hoàn trả nhanh |
| Chuyển nhầm khác ngân hàng | Ngân hàng chuyển phối hợp với ngân hàng nhận để tra soát, liên hệ người nhận |
| Người nhận đồng ý trả | Hoàn trả qua ngân hàng hoặc chuyển lại đúng tài khoản gốc |
| Người nhận không trả, cắt liên lạc | Gửi đơn đến cơ quan Công an, khởi kiện tại Tòa án |
2. Bốn bước đòi lại tiền chuyển khoản nhầm
Bước 1: Báo ngay cho ngân hàng
Gọi tổng đài hoặc đến chi nhánh ngân hàng nơi mình mở tài khoản, cung cấp thời gian giao dịch, số tiền, số tài khoản nhận, mã giao dịch và giấy tờ tùy thân. Ngân hàng sẽ tiếp nhận yêu cầu tra soát và liên hệ ngân hàng nhận nếu khác hệ thống.
Thông thường, ngân hàng chỉ hoàn trả khi người nhận đồng ý hoặc có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy, báo càng sớm, khả năng người nhận chưa tiêu tiền càng cao.
Bước 2: Liên hệ người nhận
Khi đã có thông tin, người chuyển nên đề nghị người nhận hoàn trả bằng văn bản hoặc tin nhắn, nêu rõ số tiền, thời gian chuyển khoản nhầm. Lưu lại toàn bộ tin nhắn, ghi âm làm chứng cứ.
GỌI NGAY 0362.296.939 – TƯ VẤN ĐÒI LẠI TIỀN CHUYỂN KHOẢN NHẦM
Hồ sơ nên chuẩn bị
- Sao kê tài khoản hoặc ảnh chụp màn hình giao dịch có mã giao dịch, thời gian, số tiền.
- Thông tin tài khoản nhận: số tài khoản, tên chủ tài khoản, ngân hàng nhận.
- Văn bản, tin nhắn đề nghị hoàn trả đã gửi và phản hồi của người nhận (nếu có).
- Phiếu tiếp nhận yêu cầu tra soát của ngân hàng, kết quả ngân hàng thông báo.
- Căn cước của người chuyển tiền; giấy ủy quyền nếu nhờ người khác làm thay.
Bước 3: Gửi đơn đến cơ quan Công an
Nếu người nhận cố tình không trả, người chuyển có thể gửi đơn trình báo đến cơ quan Công an nơi người nhận cư trú hoặc nơi xảy ra sự việc, kèm sao kê, biên lai giao dịch và văn bản đề nghị hoàn trả đã gửi.
Bước 4: Khởi kiện tại Tòa án
Người chuyển khoản nhầm có thể khởi kiện yêu cầu hoàn trả tài sản tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Trình tự khởi kiện tương tự vụ đòi tiền; tham khảo khởi kiện đòi nợ cá nhân.
3. Không trả tiền chuyển khoản nhầm bị xử lý thế nào?
Người nhận tiền chuyển nhầm mà cố tình không trả có thể phải chịu các loại trách nhiệm sau:
| Loại trách nhiệm | Điều kiện | Hậu quả pháp lý |
|---|---|---|
| Dân sự | Giữ tiền không có căn cứ pháp luật | Phải hoàn trả số tiền; có thể phải bồi thường thiệt hại phát sinh |
| Hành chính | Chiếm giữ trái phép tài sản chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự | Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo nghị định về an ninh, trật tự, an toàn xã hội |
| Hình sự (Điều 176 BLHS) | Cố tình không trả tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng sau khi chủ sở hữu hoặc cơ quan có trách nhiệm yêu cầu nhận lại | Phạt tiền từ 10 triệu đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm |
| Hình sự, khung tăng nặng | Tài sản từ 200.000.000 đồng trở lên | Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm |
Điểm mấu chốt của tội chiếm giữ trái phép tài sản là người nhận biết rõ tiền không phải của mình, đã được yêu cầu trả lại nhưng cố tình không trả. Nếu chưa ai yêu cầu, người nhận chưa phải chịu trách nhiệm hình sự.
Lưu ý: Mức phạt hành chính cụ thể đối với hành vi này được quy định tại nghị định xử phạt trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội hiện hành; người dân nên kiểm tra văn bản mới nhất hoặc hỏi luật sư trước khi trích dẫn.
4. Nhận được tiền chuyển khoản nhầm phải làm gì?
- Không tiêu, không rút số tiền lạ; kiểm tra lại sao kê trên ứng dụng ngân hàng.
- Báo ngay cho ngân hàng của mình, đề nghị ngân hàng hỗ trợ hoàn trả đúng tài khoản gốc.
- Không chuyển tiền đến tài khoản khác theo yêu cầu của người lạ gọi điện, nhắn tin.
- Nếu người lạ đe dọa, đòi “lãi” hoặc gửi đường link, báo cơ quan Công an và ngân hàng.
Đây là thủ đoạn lừa đảo phổ biến: kẻ gian chuyển khoản nhầm rồi giả danh nhân viên đòi nợ, buộc nạn nhân trả gấp nhiều lần hoặc cài ứng dụng chiếm quyền tài khoản. Các dấu hiệu lừa đảo được phân tích tại bài tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
5. Ví dụ về chuyển khoản nhầm và cách giải quyết
Chị N. ở Hưng Yên chuyển 15.000.000 đồng tiền hàng nhưng gõ sai một chữ số tài khoản. Tiền vào tài khoản anh B. ở tỉnh khác. Chị N. báo ngân hàng ngay trong ngày.
Ngân hàng liên hệ, nhưng anh B. trả lời đã tiêu hết và không trả. Chị N. gửi văn bản yêu cầu hoàn trả qua ngân hàng và tin nhắn, sau đó gửi đơn đến cơ quan Công an nơi anh B. cư trú.
Vì số tiền từ 10.000.000 đồng trở lên và anh B. đã được yêu cầu trả lại, hành vi có thể bị xem xét về tội chiếm giữ trái phép tài sản. Song song, chị N. vẫn có quyền khởi kiện dân sự để đòi lại tiền.
6. Thời hiệu đòi lại tiền chuyển khoản nhầm
Theo khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015, không áp dụng thời hiệu khởi kiện đối với yêu cầu của chủ sở hữu đòi lại tài sản, trừ trường hợp luật có liên quan quy định khác.
Tuy nhiên, tiền chuyển khoản nhầm là loại tài sản đặc biệt; việc xác định quan hệ là đòi lại tài sản hay yêu cầu hoàn trả do được lợi không có căn cứ pháp luật trong thực tiễn còn có quan điểm khác nhau.
Để an toàn, người chuyển khoản nhầm nên khởi kiện trong thời hạn 03 năm kể từ ngày biết người nhận không trả. Cách tính thời hiệu tham khảo bài thời hiệu khởi kiện đòi nợ.
7. Câu hỏi thường gặp về chuyển khoản nhầm
Ngân hàng có phải trả lại tiền chuyển khoản nhầm không?
Thông thường không, nếu lỗi do khách hàng nhập sai thông tin. Ngân hàng có trách nhiệm hỗ trợ tra soát; nếu sai sót do hệ thống ngân hàng thì cần xem xét trách nhiệm của ngân hàng theo hợp đồng dịch vụ.
Chuyển nhầm 5 triệu đồng người nhận không trả có bị đi tù không?
Số tiền dưới 10.000.000 đồng thường chưa đủ yếu tố tội chiếm giữ trái phép tài sản, nhưng người nhận vẫn phải trả và có thể bị xử phạt hành chính.
Người nhận đã tiêu hết tiền thì sao?
Nghĩa vụ hoàn trả không mất đi. Người chuyển có thể khởi kiện và yêu cầu thi hành án trên tài sản, thu nhập của người nhận.
8. Dịch vụ hỗ trợ đòi tiền chuyển khoản nhầm tại Luật Phúc Khánh
Luật Phúc Khánh hỗ trợ khách hàng Hưng Yên và Thái Bình (cũ): soạn văn bản yêu cầu hoàn trả, đơn đề nghị ngân hàng tra soát; soạn đơn trình báo cơ quan Công an; soạn đơn khởi kiện, đại diện tham gia tố tụng và thi hành án; tư vấn cho người nhận nhầm tiền tránh rủi ro lừa đảo.
GỌI NGAY 0362.296.939 – LUẬT SƯ DÂN SỰ HƯNG YÊN
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 155, Điều 579).
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và 2025 (Điều 176 – Tội chiếm giữ trái phép tài sản).
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội hiện hành.
Người viết: Hoàng Ngọc Hưng – Công ty Luật TNHH Phúc Khánh
Hotline/Zalo: 0362.296.939 – Nhắn Zalo
Địa chỉ: 61 Chùa Đông, phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên
Bài viết mang tính tham khảo tại thời điểm đăng tải (06/10/2026). Quy định pháp luật có thể thay đổi; vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn cho trường hợp cụ thể.
