Bồi thường thu hồi đất nông nghiệp là khoản tiền, đất hoặc nhà ở mà Nhà nước chi trả khi thu hồi đất để làm khu công nghiệp, đường cao tốc hay công trình công cộng. Từ ngày 01/01/2026, cách xác định giá đất và thủ tục thu hồi có nhiều thay đổi theo Nghị quyết 254/2025/QH15, rất đáng lưu ý với người dân Hưng Yên và Thái Bình (cũ).

1. Bồi thường thu hồi đất nông nghiệp năm 2026 áp dụng văn bản nào?

Khung pháp lý về bồi thường thu hồi đất nông nghiệp hiện hành gồm Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 43/2024/QH15) và Nghị quyết 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Văn bản hướng dẫn chi tiết là Nghị định 88/2024/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, được sửa đổi bởi Nghị định 226/2025/NĐ-CP và Nghị định 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026. Tại Hưng Yên, bảng giá đất áp dụng từ 01/01/2026 được ban hành kèm Nghị quyết 812/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh.

2. Ai được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp?

Người đang sử dụng đất được bồi thường thu hồi đất nông nghiệp khi đáp ứng điều kiện theo Luật Đất đai 2024, chủ yếu là: có Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận; đất không thuộc trường hợp thuê đất trả tiền hằng năm; không thuộc trường hợp vi phạm pháp luật đất đai bị thu hồi.

Trường hợp đất nông nghiệp đang sử dụng nhưng chưa có sổ đỏ, người dân cần chứng minh nguồn gốc, thời điểm sử dụng ổn định để được xem xét. Đây là nhóm dễ phát sinh khiếu nại về bồi thường thu hồi đất nông nghiệp nhất tại Hưng Yên, vì vậy nên chuẩn bị giấy tờ từ sớm.

3. Hình thức bồi thường thu hồi đất nông nghiệp

Theo Điều 96 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân có đất nông nghiệp bị thu hồi được bồi thường bằng đất nông nghiệp, bằng tiền, bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở, tùy quỹ đất của địa phương và nguyện vọng của người có đất.

Trên thực tế tại các dự án khu công nghiệp, cao tốc ở Hưng Yên, hình thức bồi thường thu hồi đất nông nghiệp phổ biến nhất vẫn là trả bằng tiền. Người dân có quyền đề xuất hình thức bồi thường khác trong thời gian lấy ý kiến về phương án. Ý kiến nên gửi bằng văn bản để được xem xét khi hoàn thiện phương án bồi thường thu hồi đất nông nghiệp.

4. Giá đất tính bồi thường thu hồi đất nông nghiệp từ 2026

Theo Nghị quyết 254/2025/QH15, bảng giá đất do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, áp dụng từ ngày 01/01/2026 và là căn cứ tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Giá đất tính bồi thường được xác định trên cơ sở giá trong bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo hướng dẫn tại Nghị định 49/2026/NĐ-CP.

Giá đất dùng để tính bồi thường thu hồi đất nông nghiệp là giá tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Vì vậy, cùng một dự án nhưng phương án phê duyệt ở thời điểm khác nhau có thể dẫn đến mức giá khác nhau.

Lưu ý: Hệ số điều chỉnh và đơn giá tài sản dùng trong bồi thường thu hồi đất nông nghiệp do địa phương ban hành, có thể thay đổi. Người dân nên yêu cầu cơ quan bồi thường cung cấp bảng tính chi tiết cho từng thửa đất. Bảng tính là căn cứ quan trọng để kiểm tra khoản bồi thường thu hồi đất nông nghiệp của gia đình.

5. Các khoản hỗ trợ kèm theo tiền bồi thường thu hồi đất nông nghiệp

Hỗ trợ ổn định đời sống

Theo Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, hộ gia đình, cá nhân đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi từ 30% đến 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng được hỗ trợ 06 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở, 12 tháng nếu phải di chuyển, tối đa 24 tháng nếu di chuyển đến địa bàn khó khăn.

Nếu bị thu hồi trên 70% diện tích, thời gian hỗ trợ tương ứng là 12 tháng, 24 tháng và tối đa 36 tháng. Mức hỗ trợ cho mỗi nhân khẩu được tính bằng tiền tương đương 30 kg gạo trong 01 tháng theo thời giá trung bình tại địa phương. Khoản này được chi trả cùng với tiền bồi thường thu hồi đất nông nghiệp.

Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm

Theo Điều 109 Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP (đã sửa đổi), người trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất được hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất đối với toàn bộ diện tích thu hồi, nhưng không vượt hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương.

Đây là khoản hỗ trợ độc lập, không trừ vào tiền bồi thường thu hồi đất nông nghiệp.

Ví dụ minh họa

Hộ ông K. ở Hưng Yên có 5 nhân khẩu, bị thu hồi 60% diện tích đất nông nghiệp để làm cụm công nghiệp và không phải di chuyển chỗ ở. Hộ ông K. được hỗ trợ ổn định đời sống 06 tháng: 5 nhân khẩu × 30 kg × 6 tháng = 900 kg gạo, quy ra tiền theo giá gạo trung bình của địa phương tại thời điểm hỗ trợ.

GỌI NGAY 0362.296.939 – TƯ VẤN BỒI THƯỜNG THU HỒI ĐẤT

6. Quy trình thu hồi và thời hạn chi trả tiền bồi thường

Từ ngày 01/7/2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền cấp xã theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP.

1. Thông báo thu hồi đất: chậm nhất 60 ngày đối với đất nông nghiệp, 120 ngày đối với đất phi nông nghiệp trước khi ban hành quyết định thu hồi (Nghị quyết 254/2025/QH15).
2. Điều tra, kiểm đếm đất đai, tài sản trên đất; người dân nên có mặt và ký biên bản.
3. Niêm yết công khai dự thảo phương án bồi thường 10 ngày; tổ chức đối thoại tối đa 30 ngày nếu có ý kiến không đồng ý.
4. Phê duyệt phương án và ban hành quyết định thu hồi đất.
5. Chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ trong 30 ngày kể từ ngày quyết định phê duyệt phương án có hiệu lực (Điều 94 Luật Đất đai 2024).

Nếu chậm chi trả tiền bồi thường thu hồi đất nông nghiệp, người có đất thu hồi được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo pháp luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậm trả.

7. Không đồng ý với mức bồi thường thu hồi đất nông nghiệp thì làm gì?

Khi không đồng ý với mức bồi thường thu hồi đất nông nghiệp, người dân có quyền góp ý trong thời gian niêm yết, đối thoại và sau đó khiếu nại quyết định phê duyệt phương án hoặc khởi kiện vụ án hành chính. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày; thời hiệu khởi kiện là 01 năm. Chi tiết xem bài phân biệt khiếu nại và khởi kiện hành chính.

Trong thời gian khiếu nại, người dân vẫn phải chấp hành quyết định thu hồi đất nếu đã có hiệu lực, tránh bị cưỡng chế. Với tranh chấp giữa các thành viên hộ về tiền bồi thường, tham khảo giải quyết tranh chấp đất đai 2026.

8. Câu hỏi thường gặp về bồi thường thu hồi đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp chưa có sổ đỏ có được bồi thường không?

Có thể được bồi thường thu hồi đất nông nghiệp nếu đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo Luật Đất đai 2024. Nếu không đủ điều kiện, người sử dụng đất có thể được xem xét hỗ trợ theo quy định của UBND tỉnh.

Tiền bồi thường đất có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?

Tiền bồi thường thu hồi đất nông nghiệp và tiền hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân theo pháp luật thuế. Người dân nên giữ lại quyết định phê duyệt phương án để chứng minh.

Hộ gia đình tranh chấp nhau về tiền bồi thường thì sao?

Tiền bồi thường có thể được gửi vào tài khoản tạm giữ cho đến khi tranh chấp được giải quyết. Các bên nên thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết để sớm nhận tiền.

9. Dịch vụ luật sư thu hồi, bồi thường đất tại Luật Phúc Khánh

Luật Phúc Khánh hỗ trợ người dân Hưng Yên và Thái Bình (cũ) trong các vụ việc bồi thường thu hồi đất nông nghiệp: rà soát biên bản kiểm đếm, bảng tính bồi thường; soạn văn bản góp ý, đơn khiếu nại; đại diện đối thoại với cơ quan bồi thường; khởi kiện vụ án hành chính. Xem thêm luật sư tư vấn tranh chấp đất đai tại Hưng Yên.

GỌI NGAY 0362.296.939 – LUẬT SƯ ĐẤT ĐAI HƯNG YÊN

Căn cứ pháp lý

• Luật Đất đai số 31/2024/QH15, sửa đổi bởi Luật số 43/2024/QH15 (Điều 94, Điều 96, Điều 109).
• Nghị quyết 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội (hiệu lực 01/01/2026).
• Nghị định 88/2024/NĐ-CP (Điều 19), sửa đổi bởi Nghị định 226/2025/NĐ-CP và Nghị định 49/2026/NĐ-CP.
• Nghị định 151/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực đất đai.
• Nghị quyết 812/2025/NQ-HĐND tỉnh Hưng Yên về bảng giá đất áp dụng từ 01/01/2026 – xem văn bản.