Tham gia phiên tòa xét xử là sự kiện quan trọng trong các vụ án dân sự, hình sự và hành chính. Chuẩn bị đầy đủ tài liệu, chứng cứ, nội dung trình bày, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ tố tụng giúp người tham gia bảo vệ tốt quyền lợi hợp pháp của mình trước Tòa án. Năm 2026, các quy định tố tụng tiếp tục áp dụng nhằm phù hợp với mô hình tổ chức Tòa án ba cấp từ ngày 01 tháng 07 2025. Vì vậy, người tham gia phiên tòa cần chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh bị động khi làm việc với Tòa án.

Căn cứ theo Luật Tố tụng hành chính 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025); Bộ luật Tố tụng dân sự (sửa đổi, bổ sung các năm 2019, 2022, 2025); người tham gia tố tụng phải chấp hành giấy triệu tập của Tòa án, có mặt đúng thời gian, địa điểm xét xử và thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ theo quy định pháp luật. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về việc cần chuẩn bị những gì trước khi tham gia phiên tòa xét xử.

Tham gia phiên tòa xét xử cần chuẩn bị gì — Ảnh minh họa bằng AI

I. Phiên tòa xét xử và tham gia phiên tòa xét xử

1. Phiên tòa xét xử

Phiên tòa xét xử là hoạt động tố tụng do Tòa án tiến hành công khai hoặc kín theo quy định pháp luật để xem xét, đánh giá chứng cứ, nghe ý kiến của các bên và ra phán quyết đối với một vụ án hoặc vụ việc cụ thể. Xét xử là giai đoạn trung tâm của quá trình giải quyết vụ án vì đây là lúc Tòa án đưa ra bản án hoặc quyết định có giá trị pháp lý bắt buộc thi hành.

2. Tham gia phiên tòa xét xử

Tham gia phiên tòa xét xử là việc một cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp có mặt tại Tòa án để thực hiện vai trò tố tụng trong quá trình xét xử vụ án; thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng tại phiên tòa do Tòa án mở để giải quyết vụ án hoặc vụ việc theo quy định pháp luật.

II. Tham gia phiên tòa xét xử cần chuẩn bị những gì?

1. Chuẩn bị giấy tờ tùy thân và giấy triệu tập

Khi tham gia phiên tòa, việc đầu tiên cần chuẩn bị là giấy tờ xác minh nhân thân. Người tham gia phiên tòa phải mang theo:

Căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn hiệu lực;
Giấy triệu tập, quyết định đưa vụ án ra xét xử;
Các giấy tờ chứng minh tư cách tham gia tố tụng;
Văn bản ủy quyền hợp pháp nếu tham gia với tư cách đại diện.

Đối với vụ án dân sự và hành chính, nếu đương sự ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng thì giấy ủy quyền phải đúng hình thức pháp luật quy định. Trong tố tụng hành chính, người đại diện theo ủy quyền thực hiện toàn bộ quyền và nghĩa vụ tố tụng của người ủy quyền.

Người làm chứng, người giám định, người phiên dịch hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cũng phải xuất trình giấy tờ chứng minh tư cách tham gia phiên tòa theo yêu cầu của Hội đồng xét xử.

2. Chuẩn bị chứng cứ và tài liệu liên quan

Một trong những nội dung quan trọng nhất khi tham gia phiên tòa là chuẩn bị hồ sơ chứng cứ đầy đủ, logic và rõ ràng ngoài những chứng cứ, tài liệu đã nộp cho Tòa án trong quá trình giải quyết trước đó. Người tham gia tố tụng cần sắp xếp tài liệu theo từng nhóm nội dung để thuận tiện khi trình bày trước Tòa án. Các tài liệu thường cần chuẩn bị gồm: Hợp đồng; biên nhận; hình ảnh, video; file ghi âm; hồ sơ khám chữa bệnh; biên bản làm việc với cơ quan nhà nước; các tài liệu chứng cứ khác…

Trong vụ án hình sự, bị hại, bị cáo và người bào chữa cần nghiên cứu kỹ cáo trạng, kết luận điều tra, biên bản hỏi cung và các chứng cứ buộc tội hoặc gỡ tội. Việc nắm rõ nội dung hồ sơ giúp tránh trình bày mâu thuẫn tại phiên tòa.

Trong vụ án dân sự, đương sự phải chứng minh yêu cầu khởi kiện hoặc yêu cầu phản tố của mình có căn cứ pháp luật.

Trong vụ án hành chính, người khởi kiện cần chuẩn bị tài liệu chứng minh quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

3. Chuẩn bị nội dung trình bày tại phiên tòa

Nhiều người tham gia phiên tòa rơi vào tình trạng mất bình tĩnh, trình bày lan man hoặc bỏ sót nội dung quan trọng. Vì vậy, trước ngày xét xử cần chuẩn bị trước các ý chính.

Nội dung cần ghi chú gồm: Diễn biến sự việc theo trình tự thời gian; yêu cầu cụ thể đối với Tòa án; các căn cứ pháp luật bảo vệ yêu cầu; danh mục chứng cứ kèm theo; các điểm cần phản bác đối với phía đối lập….

Trong vụ án hình sự, bị cáo cần trình bày trung thực, thống nhất với lời khai và tài liệu trong hồ sơ. Nếu có tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự thì phải chuẩn bị giấy tờ chứng minh để xuất trình trước Hội đồng xét xử.

Trong vụ án dân sự và hành chính, việc trình bày ngắn gọn, đúng trọng tâm giúp Hội đồng xét xử dễ dàng xem xét yêu cầu của đương sự.

4. Chuẩn bị trang phục và tác phong phù hợp

Phiên tòa là hoạt động xét xử mang tính nghiêm trang. Người tham gia phiên tòa phải mặc trang phục lịch sự, gọn gàng và tuân thủ nội quy phòng xử án. Không nên mặc trang phục quá ngắn; áo có hình ảnh, khẩu hiệu gây phản cảm; dép lê hoặc trang phục thiếu nghiêm túc…

Khi tham gia phiên tòa cần tắt chuông điện thoại; không tự ý ghi hình nếu chưa được phép; không cắt ngang lời Hội đồng xét xử; trả lời đúng trọng tâm; giữ thái độ bình tĩnh, tôn trọng cơ quan tiến hành tố tụng.

Việc vi phạm nội quy khi tham gia phiên tòa dẫn đến bị nhắc nhở, xử phạt hành chính hoặc buộc rời khỏi phòng xử án tùy mức độ vi phạm.

5. Chủ động làm việc với luật sư trước ngày xét xử

Theo quy định tố tụng hiện hành, luật sư là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự hoặc người bào chữa trong vụ án hình sự khi đã hoàn tất thủ tục đăng ký tham gia tố tụng. Trong các vụ án phức tạp, việc có luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi là rất cần thiết. Người tham gia tố tụng nên trao đổi trước với luật sư về hồ sơ vụ án; chứng cứ hiện có; phương án tranh tụng; các câu hỏi dự kiến tại phiên tòa; những tình huống phát sinh trong quá trình xét xử.

Việc thống nhất trước nội dung làm việc với luật sư giúp tránh mâu thuẫn trong quá trình tranh tụng tại phiên tòa.

Tham gia phiên tòa năm 2026 không chỉ đơn thuần là tham dự một phiên xét xử mà là quá trình thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng theo quy định pháp luật. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, chứng cứ, nội dung trình bày, tác phong và hiểu rõ quy định tố tụng giúp người tham gia bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước Tòa án. Trong các vụ án phức tạp, việc làm việc sớm với luật sư và nghiên cứu kỹ hồ sơ là yếu tố quan trọng để đạt hiệu quả tranh tụng tại phiên tòa.

Cần hỗ trợ pháp lý tại Hưng Yên?

Nếu bạn cần hỗ trợ pháp lý tại Hưng Yên hoặc cần tư vấn, soạn hồ sơ hoặc đại diện tham gia tố tụng, liên hệ Luật Phúc Khánh để được hỗ trợ chuyên nghiệp:

Hotline/Zalo: 0362.296.939 — hoặc truy cập luatphuckhanh.com để được gửi yêu cầu tư vấn miễn phí ngay hôm nay.