Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, người phải thi hành án có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đã được tuyên, bao gồm nghĩa vụ thanh toán tiền, bồi thường thiệt hại, hoàn trả tài sản, cấp dưỡng hoặc các nghĩa vụ dân sự khác.

Tuy nhiên, trên thực tế không ít trường hợp bên thua kiện cố tình chây ì, né tránh hoặc không thực hiện nghĩa vụ trả tiền mặc dù bản án đã có hiệu lực pháp luật. Khi đó, người được thi hành án có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.

Thi hành án dân sự là giai đoạn bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án được thực hiện trên thực tế. Đây là cơ chế cưỡng chế bằng quyền lực nhà nước nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án.

1. Bản án có hiệu lực pháp luật bắt buộc phải được thi hành

Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức và cá nhân tôn trọng, nghiêm chỉnh chấp hành. Khoản tiền được tuyên trong bản án không phải là khoản nợ mang tính tự nguyện. Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, nghĩa vụ thanh toán trở thành nghĩa vụ thi hành án bắt buộc.

Người phải thi hành án không được viện dẫn lý do không đồng ý với nội dung bản án hoặc cố tình trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ để từ chối thi hành án.

2. Thời hạn yêu cầu thi hành án là bao lâu?

Theo Luật Thi hành án dân sự, người được thi hành án có quyền yêu cầu thi hành án trong thời hạn 05 năm kể từ ngày bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật. Đối với nghĩa vụ được thực hiện theo từng kỳ hoặc định kỳ, thời hạn 05 năm được áp dụng đối với từng kỳ thanh toán kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn.

Ví dụ, bản án tuyên nghĩa vụ cấp dưỡng hằng tháng thì thời hạn yêu cầu thi hành án được tính riêng đối với từng tháng cấp dưỡng chưa được thực hiện.

Người được thi hành án cần nộp đơn yêu cầu thi hành án kèm theo bản án, quyết định hoặc tài liệu liên quan đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền để được xem xét giải quyết.

3. Cơ quan có thẩm quyền thi hành án dân sự

Theo Luật Thi hành án dân sự, hệ thống cơ quan thi hành án dân sự được tổ chức theo mô hình mới gồm Thi hành án dân sự tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các Phòng Thi hành án dân sự khu vực.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, người đứng đầu cơ quan thi hành án dân sự ban hành quyết định thi hành án và phân công Chấp hành viên tổ chức thi hành theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, đương sự cũng có quyền yêu cầu Văn phòng thi hành án dân sự tiến hành thi hành án. Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, Trưởng Văn phòng thi hành án dân sự ban hành quyết định thi hành án và phân công Thừa hành viên tổ chức thi hành theo quy định của pháp luật.

Cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm người được thi hành án nhận được khoản tiền, tài sản hoặc quyền lợi đã được Tòa án công nhận.

4. Bên thua kiện không tự nguyện trả tiền sẽ bị cưỡng chế thi hành án

Sau khi nhận được quyết định thi hành án, người phải thi hành án có thời hạn 10 ngày để tự nguyện thực hiện nghĩa vụ. Nếu hết thời hạn tự nguyện mà vẫn không thanh toán, cơ quan thi hành án dân sự tiến hành xác minh điều kiện thi hành án và áp dụng các biện pháp cưỡng chế.

Việc cố tình không nhận giấy tờ, không đến làm việc theo giấy triệu tập hoặc không hợp tác với cơ quan thi hành án không làm chấm dứt nghĩa vụ thi hành án. Người phải thi hành án vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cho đến khi khoản tiền được thanh toán xong theo bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật.

5. Các biện pháp cưỡng chế thi hành án

Để bảo đảm thu hồi khoản tiền phải thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự được áp dụng nhiều biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật. Các biện pháp gồm:

5.1. Khấu trừ tiền trong tài khoản

Khi xác định người phải thi hành án có tiền gửi tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng, cơ quan thi hành án dân sự được quyền áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản và khấu trừ tiền để thi hành án.

Ngân hàng và tổ chức tín dụng có trách nhiệm thực hiện quyết định của cơ quan thi hành án theo quy định của pháp luật.

5.2. Khấu trừ thu nhập

Đối với người có tiền lương, tiền công hoặc các khoản thu nhập hợp pháp khác, cơ quan thi hành án dân sự được quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức đang quản lý nguồn thu nhập thực hiện việc khấu trừ để thi hành án.

5.3. Kê biên và xử lý tài sản

Nếu người phải thi hành án sở hữu tài sản nhưng không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, cơ quan thi hành án dân sự được quyền kê biên và xử lý tài sản.

Các tài sản thường bị kê biên gồm: Quyền sử dụng đất; nhà ở; công trình xây dựng; xe ô tô; máy móc, thiết bị; cổ phần, cổ phiếu; quyền tài sản khác theo quy định của pháp luật.

Sau khi kê biên, tài sản được định giá và xử lý theo trình tự luật định để thanh toán cho người được thi hành án.

6. Tẩu tán tài sản để trốn tránh nghĩa vụ thi hành án bị xử lý ra sao?

Nhiều trường hợp sau khi thua kiện đã thực hiện việc chuyển nhượng, cho tặng hoặc che giấu tài sản nhằm né tránh nghĩa vụ trả tiền. Đây là hành vi xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi của người được thi hành án và làm cản trở hoạt động thi hành án dân sự.

Khi phát hiện dấu hiệu tẩu tán tài sản, cơ quan thi hành án dân sự được quyền áp dụng các biện pháp bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật.

Những giao dịch được xác lập nhằm trốn tránh nghĩa vụ dân sự hoặc nghĩa vụ thi hành án bị xử lý theo quy định của Bộ luật Dân sự và các quy định pháp luật có liên quan.

7. Không có tài sản thì nghĩa vụ trả tiền có chấm dứt không?

Câu trả lời là không. Trường hợp tại thời điểm xác minh người phải thi hành án chưa có tài sản hoặc chưa có điều kiện thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự thực hiện các thủ tục theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.

Tuy nhiên, nghĩa vụ thanh toán vẫn tiếp tục tồn tại. Khi người phải thi hành án phát sinh tài sản, thu nhập hoặc các điều kiện khác bảo đảm cho việc thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự tiếp tục tổ chức thi hành theo quy định của pháp luật.

Việc chưa có điều kiện thi hành án không làm mất đi nghĩa vụ đã được xác lập trong bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật.

8. Kết luận

Khi bên thua kiện không trả tiền theo bản án đã có hiệu lực pháp luật, người được thi hành án cần thực hiện quyền yêu cầu thi hành án trong thời hạn luật định để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Cơ quan thi hành án dân sự có đầy đủ thẩm quyền áp dụng các biện pháp xác minh, phong tỏa tài khoản, khấu trừ thu nhập, kê biên và xử lý tài sản nhằm bảo đảm thi hành bản án.

Bản án của Tòa án không chỉ xác định quyền và nghĩa vụ của các bên mà còn là căn cứ để Nhà nước áp dụng các biện pháp cưỡng chế buộc người phải thi hành án thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả tiền theo quy định của pháp luật.

Cần hỗ trợ thủ tục pháp lý tại Hưng Yên?

Nếu bạn cần hỗ trợ thủ tục pháp lý tại Hưng Yên hoặc cần tư vấn, soạn hồ sơ hoặc đại diện tham gia tố tụng, liên hệ Luật Phúc Khánh để được hỗ trợ chuyên nghiệp:

Hotline/Zalo: 0362.296.939 — hoặc truy cập luatphuckhanh.com để được gửi yêu cầu tư vấn miễn phí ngay hôm nay.

LIÊN HỆ NGAY ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN MIỄN PHÍ!