Say rượu gây tai nạn giao thông là nguyên nhân của nhiều vụ việc đau lòng, đặc biệt dịp lễ, Tết. Ngoài bị phạt hành chính về nồng độ cồn, người lái xe có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt nặng hơn so với tai nạn thông thường và phải bồi thường cho nạn nhân.
TÓM TẮT NHANH
- Say rượu gây tai nạn giao thông có thể bị xử lý về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo Điều 260 Bộ luật Hình sự.
- Khung cơ bản: phạt tiền 30–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1–5 năm.
- Có nồng độ cồn vượt mức quy định là tình tiết định khung khoản 2: phạt tù 3–10 năm.
- Người gây tai nạn phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân, dù bị xử lý hình sự hay không.
1. Say rượu gây tai nạn giao thông bị xử lý theo tội gì?
Người điều khiển phương tiện vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác bị xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung) về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.
Việc uống rượu bia không tự nó cấu thành tội phạm. Tội phạm chỉ hình thành khi có vi phạm quy định giao thông dẫn đến hậu quả theo luật định. Khi đó, nồng độ cồn là tình tiết làm tăng khung hình phạt.
Nếu chưa gây tai nạn, người lái xe có nồng độ cồn bị xử phạt hành chính; mức phạt cụ thể xem bài mức phạt nồng độ cồn 2026.
2. Khi nào say rượu gây tai nạn giao thông bị khởi tố?
Theo khoản 1 Điều 260, người vi phạm bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi gây ra một trong các hậu quả:
- Làm chết 01 người;
- Gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên;
- Gây thương tích cho nhiều người với tổng tỷ lệ tổn thương theo mức luật định;
- Gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
Tỷ lệ tổn thương cơ thể được xác định qua giám định pháp y; giá trị tài sản thiệt hại được xác định qua định giá. Đây là hai căn cứ quan trọng để biết vụ say rượu gây tai nạn giao thông có bị khởi tố hay không.
Nếu hậu quả thấp hơn các mức trên, người say rượu gây tai nạn giao thông thường bị xử phạt hành chính và phải bồi thường dân sự, trừ trường hợp luật có quy định khác.
3. Khung hình phạt khi say rượu gây tai nạn giao thông
| Khung Điều 260 | Trường hợp chính | Hình phạt |
|---|---|---|
| Khoản 1 | Hậu quả cơ bản: làm chết 1 người, thương tích từ 61%, thiệt hại 100–dưới 500 triệu đồng | Phạt tiền 30–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1–5 năm |
| Khoản 2 | Có nồng độ cồn vượt mức quy định hoặc sử dụng ma túy; không có giấy phép lái xe; bỏ chạy, không cứu giúp nạn nhân; làm chết 2 người; thiệt hại 500 triệu–dưới 1,5 tỷ đồng… | Phạt tù 3–10 năm |
| Khoản 3 | Làm chết từ 3 người; thương tích nhiều người tổng từ 201%; thiệt hại từ 1,5 tỷ đồng | Phạt tù 7–15 năm |
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm. Điều 260 còn quy định trường hợp vi phạm có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời.
GỌI NGAY 0362.296.939 – TƯ VẤN VỤ TAI NẠN GIAO THÔNG
4. Tình tiết nồng độ cồn: những vướng mắc khi áp dụng
Điểm b khoản 2 Điều 260 dùng cụm từ “nồng độ cồn vượt quá mức quy định”. Trong khi đó, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở.
Văn bản hướng dẫn cũ về ngưỡng nồng độ cồn theo Bộ luật Hình sự 1999 đã hết hiệu lực, nên các bài nghiên cứu như bài viết trên Tạp chí Tòa án nhân dân và Tạp chí Luật sư Việt Nam đều chỉ ra thực tiễn áp dụng còn nhiều quan điểm.
Người say rượu gây tai nạn giao thông cần được luật sư tư vấn cụ thể về kết quả đo nồng độ cồn trong hồ sơ.
Lưu ý: Việc có áp dụng tình tiết định khung nồng độ cồn hay không phụ thuộc kết quả đo, thời điểm đo, phương pháp xét nghiệm và quan điểm của cơ quan tiến hành tố tụng; không nên tự kết luận theo kinh nghiệm vụ việc khác.
Quyền của người bị kiểm tra nồng độ cồn sau tai nạn
Sau khi say rượu gây tai nạn giao thông, người lái xe thường được đo nồng độ cồn qua hơi thở hoặc lấy mẫu máu tại cơ sở y tế. Người bị kiểm tra có quyền được biết kết quả, ký hoặc ghi ý kiến vào biên bản, yêu cầu ghi rõ thời điểm đo, thiết bị đo.
Nếu đang cấp cứu, việc lấy mẫu máu và thời điểm lấy mẫu cần được ghi nhận đầy đủ vì ảnh hưởng trực tiếp đến kết luận về tình tiết nồng độ cồn.
5. Ví dụ xử lý say rượu gây tai nạn giao thông
Tình huống say rượu gây tai nạn giao thông thường gặp: anh C. ở Hưng Yên uống rượu trong đám cưới, sau đó điều khiển xe máy đi ngược chiều, va chạm làm người đi đường bị thương với tỷ lệ tổn thương cơ thể 65%. Kết quả đo cho thấy anh C. có nồng độ cồn ở mức cao.
Nếu không có rượu bia, hậu quả thương tích 65% thuộc khoản 1 Điều 260 (tù 1–5 năm hoặc hình phạt nhẹ hơn). Do có tình tiết nồng độ cồn, vụ việc có thể bị xem xét theo khoản 2 với khung tù 3–10 năm. Anh C. còn phải bồi thường chi phí điều trị, thu nhập bị mất và tổn thất tinh thần cho người bị hại.
6. Trách nhiệm bồi thường khi say rượu gây tai nạn
Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người say rượu gây tai nạn giao thông phải bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự: chi phí cứu chữa, thu nhập bị mất, tổn thất tinh thần, chi phí mai táng và tiền cấp dưỡng nếu nạn nhân chết. Cách tính chi tiết xem bài bồi thường tai nạn giao thông.
Trong vụ say rượu gây tai nạn giao thông, việc chủ động bồi thường, khắc phục hậu quả và được người bị hại có đơn xin giảm nhẹ là tình tiết giảm nhẹ quan trọng. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự có thể có điều khoản loại trừ đối với người lái xe có nồng độ cồn; cần kiểm tra quy định và hợp đồng bảo hiểm cụ thể.
7. Trường hợp gây chết người
Khi say rượu gây tai nạn giao thông làm chết người, khung hình phạt phụ thuộc số người chết và các tình tiết khác: làm chết 1 người có nồng độ cồn thuộc khoản 2 (tù 3–10 năm); làm chết từ 3 người thuộc khoản 3 (tù 7–15 năm). Phân tích chi tiết về hậu quả chết người xem bài gây tai nạn giao thông làm chết người.
Người say rượu gây tai nạn giao thông không được bỏ chạy, phải giữ nguyên hiện trường, cứu giúp người bị nạn và báo cơ quan công an. Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm cũng là tình tiết định khung tăng nặng tại khoản 2.
8. Câu hỏi thường gặp
Say rượu gây tai nạn giao thông nhưng hai bên đã thỏa thuận bồi thường thì có bị khởi tố không?
Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ không thuộc trường hợp khởi tố theo yêu cầu người bị hại, nên việc hòa giải không làm chấm dứt vụ án; tuy vậy, bồi thường là tình tiết giảm nhẹ.
Người ngồi sau, chủ xe giao xe cho người say có bị xử lý không?
Có thể. Bộ luật Hình sự có tội danh riêng đối với người giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển gây thiệt hại; ngoài ra còn bị phạt hành chính.
Say rượu gây tai nạn giao thông có được hưởng án treo không?
Với khoản 1, nếu đủ điều kiện và có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì có thể được xem xét. Với khoản 2 trở lên, khả năng hưởng án treo thấp hơn và phụ thuộc mức án cụ thể.
9. Dịch vụ luật sư hình sự tại Luật Phúc Khánh
Luật Phúc Khánh hỗ trợ khách hàng tại Hưng Yên và Thái Bình (cũ) trong các vụ say rượu gây tai nạn giao thông, kể cả vụ chỉ xử lý hành chính: bào chữa cho người bị buộc tội, bảo vệ quyền lợi người bị hại và gia đình, tư vấn thương lượng bồi thường, làm việc với cơ quan bảo hiểm. Chúng tôi không hứa trước kết quả vụ việc.
GỌI NGAY 0362.296.939 – LUẬT SƯ HÌNH SỰ HƯNG YÊN
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (Luật 100/2015/QH13), sửa đổi bởi Luật 12/2017/QH14 và Luật 86/2025/QH15: Điều 260.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật 36/2024/QH15).
- Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 (Luật 44/2019/QH14).
- Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Người viết: Hoàng Ngọc Hưng – Công ty Luật TNHH Phúc Khánh
Hotline/Zalo: 0362.296.939 – Nhắn Zalo
Địa chỉ: 61 Chùa Đông, phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên
Bài viết mang tính tham khảo tại thời điểm đăng tải (19/10/2026). Quy định pháp luật có thể thay đổi; vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn cho trường hợp cụ thể.
