Cha mẹ mất để lại nhà đất ở xã Bình Châu nhưng anh chị em không thống nhất cách chia, hoặc có người giữ di chúc mà người khác không công nhận? Bài viết hướng dẫn hai con đường chia di sản: thỏa thuận tại tổ chức công chứng và khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực 14 – TP.HCM, kèm hồ sơ, thời hiệu và án phí. Đây cũng là những việc một luật sư thừa kế xã Bình Châu thường kiểm tra đầu tiên.

1. Xã Bình Châu hình thành từ đâu sau sắp xếp?

Theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15, xã Bình Châu được sắp xếp từ xã Bình Châu cũ (huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ), giữ nguyên địa giới, không sáp nhập. Chính quyền xã Bình Châu hoạt động từ ngày 01/7/2025.

Giấy chứng nhận, giấy khai tử, di chúc lập trước ngày này thường ghi địa chỉ cũ. Khi làm hồ sơ thừa kế, bạn ghi địa chỉ theo xã Bình Châu và ghi kèm địa chỉ cũ trong ngoặc để cơ quan tiếp nhận dễ đối chiếu.

2. Cơ quan giải quyết việc thừa kế tại xã Bình Châu

Bảng dưới đây tổng hợp các cơ quan người dân xã Bình Châu thường phải làm việc khi chia di sản. Địa chỉ cơ quan có thể thay đổi, nên hãy gọi xác nhận trước khi đến.

Bản án sơ thẩm bị kháng cáo sẽ được Tòa án nhân dân TP.HCM (131 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Bến Thành) xét xử phúc thẩm. Nếu di sản là đất đang có tranh chấp ranh giới với hàng xóm, xem thêm bài luật sư đất đai xã Bình Châu.

3. Hai cách chia di sản thừa kế tại xã Bình Châu

3.1. Thỏa thuận phân chia tại tổ chức hành nghề công chứng

Khi tất cả người thừa kế thống nhất, các bên lập văn bản phân chia di sản và công chứng theo Điều 59 Luật Công chứng 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025).

Theo Nghị định 104/2025/NĐ-CP hướng dẫn luật này, việc thụ lý công chứng phải được niêm yết 15 ngày tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; di sản là bất động sản thì niêm yết cả ở nơi có bất động sản.

Với nhà đất tại xã Bình Châu, việc niêm yết thường thực hiện tại Ủy ban nhân dân xã Bình Châu. Hết thời hạn mà không có khiếu nại, công chứng viên chứng nhận văn bản để các bên làm thủ tục sang tên. Xem chi tiết thủ tục khai nhận di sản thừa kế.

3.2. Khởi kiện chia di sản tại tòa án

Chỉ cần một người thừa kế không đồng ý, không ký hoặc không liên lạc được, việc công chứng sẽ không thực hiện được. Khi đó, người muốn chia di sản khởi kiện tại tòa án; một luật sư thừa kế xã Bình Châu sẽ giúp xác định đúng tòa, đúng người tham gia tố tụng.

3.3. Sau khi chia xong: đăng ký sang tên nhà đất

Văn bản phân chia di sản đã công chứng, hoặc bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực, là căn cứ để người được chia làm thủ tục đăng ký biến động. Theo Điều 133 Luật Đất đai 2024, thời hạn đăng ký là 30 ngày; với thừa kế, thời hạn tính từ ngày phân chia xong quyền sử dụng đất là di sản hoặc từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực.

Hồ sơ nộp tại bộ phận một cửa hoặc cơ quan đăng ký đất đai theo hướng dẫn của TP.HCM. Nhận thừa kế nhà đất giữa vợ chồng, cha mẹ và con, anh chị em ruột thường thuộc diện miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ; điều kiện miễn cụ thể cần đối chiếu văn bản thuế hiện hành tại thời điểm nộp hồ sơ.

GỌI NGAY 0923.877.666 – Luật sư Tiến Anh tư vấn chia thừa kế

4. Ai được hưởng di sản?

Di sản được chia theo di chúc hợp pháp. Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc hợp pháp khi người lập minh mẫn, tự nguyện, nội dung và hình thức không trái luật.

Nếu không có di chúc, di chúc không hợp pháp hoặc có phần di sản không được định đoạt, di sản chia theo pháp luật (Điều 650). Theo Điều 651, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết; những người cùng hàng hưởng phần bằng nhau. Con của người thừa kế đã chết trước được hưởng thế vị theo Điều 652.

Theo Điều 644, con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con đã thành niên không có khả năng lao động vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất của người thừa kế theo pháp luật, kể cả khi di chúc không cho hưởng. Xem ví dụ chia cụ thể tại chia thừa kế đất đai khi không có di chúc.

4.1. Những người không được quyền hưởng di sản

Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, những người sau không được hưởng di sản, trừ khi người để lại di sản đã biết hành vi đó mà vẫn cho hưởng theo di chúc:

• Bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản.
• Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản.
• Bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người đó có quyền hưởng.
• Lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản lập, sửa đổi, hủy bỏ di chúc; giả mạo, sửa chữa, hủy, che giấu di chúc.

4.2. Từ chối nhận di sản

Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác. Việc từ chối phải lập thành văn bản, gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao phân chia di sản và phải thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.

Nhiều gia đình muốn để một người đứng tên nhà đất nên chọn cách những người còn lại từ chối nhận di sản, hoặc nhận phần của mình rồi tặng cho. Hai cách này khác nhau về thủ tục, thuế, phí và hậu quả pháp lý, nên cần cân nhắc trước khi ký.

5. Di sản gồm những gì và phải thanh toán gì trước khi chia?

Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Với nhà đất cha mẹ tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, khi một người mất, tài sản chung của vợ chồng thường được chia đôi trước, trừ khi vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản (Điều 66 Luật Hôn nhân và gia đình 2014). Chỉ phần của người đã mất mới là di sản.

Ví dụ: căn nhà ở xã Bình Châu là tài sản chung của ông A và bà B. Ông A mất, không để lại di chúc, cha mẹ ông A đều đã mất. Di sản của ông A là một nửa căn nhà và được chia đều cho bà B cùng các con. Như vậy, bà B vừa giữ phần của mình trong tài sản chung, vừa được hưởng một suất thừa kế.

Trước khi chia, di sản phải được dùng để thanh toán các nghĩa vụ theo thứ tự ưu tiên tại Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015:

• Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng; tiền cấp dưỡng còn thiếu.
• Chi phí bảo quản di sản; tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ; tiền công lao động.
• Tiền bồi thường thiệt hại; thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước.
• Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân; tiền phạt; các chi phí khác.

Nếu nhà đất đang thế chấp ngân hàng, cần làm việc với ngân hàng trước khi chia. Luật sư thừa kế xã Bình Châu thường rà soát kỹ các nghĩa vụ này để tránh phát sinh tranh chấp sau khi đã sang tên.

6. Thời hiệu yêu cầu chia di sản

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, tính từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm người có tài sản chết):

• Yêu cầu chia di sản: 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản.
• Yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác: 10 năm.
• Yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết để lại: 3 năm.

Hết thời hiệu chia di sản, di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Vì vậy, nếu người thân mất đã lâu, bạn nên hỏi luật sư thừa kế xã Bình Châu để tính chính xác thời hiệu trước khi nộp đơn.

7. Khởi kiện chia di sản tại Tòa án nhân dân khu vực 14 – TP.HCM

Theo Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tranh chấp có đối tượng là bất động sản do tòa án nơi có bất động sản giải quyết; các trường hợp khác thường do tòa án nơi bị đơn cư trú giải quyết. Di sản là nhà đất ở xã Bình Châu thuộc phạm vi Tòa án nhân dân khu vực 14 – TP.HCM, trụ sở xã Ngãi Giao (số nhà đang cập nhật).

Hồ sơ khởi kiện mà luật sư thừa kế xã Bình Châu thường chuẩn bị gồm:

• Đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế, nêu rõ di sản và yêu cầu chia.
• Trích lục khai tử của người để lại di sản; di chúc (nếu có).
• Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, quyết định nhận con nuôi.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ nhà, sổ tiết kiệm hoặc tài liệu khác về di sản.
• Căn cước của người khởi kiện; thông tin địa chỉ của các đồng thừa kế khác.

Tham khảo cách viết đơn khởi kiện đúng quy định trước khi nộp hồ sơ.

8. Án phí chia di sản thừa kế và ví dụ tính

Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, trong vụ án chia di sản, mỗi đương sự chịu án phí sơ thẩm tương ứng giá trị phần di sản mình được chia:

Ví dụ: căn nhà được định giá 3,6 tỷ đồng, chia đều cho 3 người con, mỗi người được 1,2 tỷ đồng. Án phí sơ thẩm của mỗi người = 36.000.000 + 3% × (1.200.000.000 – 800.000.000) = 48.000.000 đồng.

Người cao tuổi thuộc diện được miễn án phí nếu có đơn đề nghị theo Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Ngoài án phí, các bên có thể phải chịu chi phí định giá, xem xét thẩm định tại chỗ. Xem thêm cách tính án phí dân sự sơ thẩm.

9. Câu hỏi thường gặp khi cần luật sư thừa kế xã Bình Châu

Bố mẹ mất không để lại di chúc, nhà ở xã Bình Châu, anh em không thống nhất thì làm sao?

Di sản chia theo pháp luật cho những người ở hàng thừa kế thứ nhất. Nếu không thỏa thuận được, bạn khởi kiện chia di sản tại Tòa án nhân dân khu vực 14 – TP.HCM; luật sư thừa kế xã Bình Châu có thể đề xuất phương án chia hiện vật hoặc chia giá trị để tòa xem xét.

Một người không chịu ký văn bản phân chia di sản thì sao?

Văn bản phân chia di sản cần sự đồng ý của tất cả người thừa kế, nên không thể công chứng khi thiếu chữ ký. Các bên còn lại có quyền khởi kiện để tòa án chia.

Tôi ở xa hoặc ở nước ngoài, có ủy quyền được không?

Được. Bạn có thể ủy quyền cho luật sư thừa kế xã Bình Châu hoặc người thân tham gia hòa giải và tố tụng thay mình; văn bản ủy quyền lập ở nước ngoài cần làm theo hướng dẫn của cơ quan đại diện Việt Nam.

10. Dịch vụ luật sư thừa kế xã Bình Châu của Luật Phúc Khánh

Luật Phúc Khánh hỗ trợ khách hàng tại xã Bình Châu thông qua Luật sư Nguyễn Hữu Tiến Anh: rà soát di chúc và giấy tờ di sản, soạn văn bản phân chia di sản, soạn đơn khởi kiện và bảo vệ quyền lợi tại Tòa án nhân dân khu vực 14 – TP.HCM.

Chúng tôi không cam kết trước kết quả vụ việc; mọi đánh giá dựa trên hồ sơ cụ thể bạn cung cấp.

GỌI NGAY 0923.877.666 – Gặp Luật sư Tiến Anh

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 612, 620, 621, 623, 630, 644, 650, 651, 652, 658).
• Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 (Điều 66).
• Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 133).
• Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13, sửa đổi bởi Luật số 85/2025/QH15 (Điều 39).
• Luật Công chứng số 46/2024/QH15 (Điều 59); Nghị định 104/2025/NĐ-CP.
• Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án.
• Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 năm 2025; Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15.

Nguồn tham khảo: thời hiệu thừa kế (Tạp chí Tòa án); khai nhận di sản theo Luật Công chứng 2024; Nghị định 104/2025/NĐ-CP.