1. Quy định pháp luật về quyền nuôi con khi ly hôn

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
• Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn. Trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
• Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Như vậy, quyền nuôi con khi ly hôn không mặc nhiên thuộc về cha hay mẹ, mà phụ thuộc vào việc bên nào đảm bảo tốt nhất quyền lợi của con.

2. 6 căn cứ Tòa án xem xét khi giải quyết quyền nuôi con khi ly hôn

2.1. Điều kiện vật chất

Khi xem xét quyền nuôi con khi ly hôn, Tòa án trước hết đánh giá thu nhập ổn định, chỗ ở phù hợp, khả năng chi trả chi phí học tập, y tế cho con. Tuy nhiên, người có thu nhập cao hơn chưa chắc được giao con nếu không có thời gian chăm sóc.

2.2. Điều kiện tinh thần

Thời gian dành cho con, tình cảm gắn bó, khả năng giáo dục, môi trường sống lành mạnh, sự hỗ trợ của ông bà, người thân trong việc chăm sóc con.

2.3. Nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi

Trong tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn, Tòa án sẽ lấy ý kiến của con từ đủ 07 tuổi trở lên. Nguyện vọng của con là căn cứ quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định.

2.4. Độ tuổi của con

Con dưới 36 tháng tuổi về nguyên tắc được giao cho mẹ. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC đã hướng dẫn cụ thể các trường hợp người mẹ được coi là không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con dưới 36 tháng tuổi.

2.5. Nhân thân, đạo đức của cha mẹ

Hành vi bạo lực gia đình, nghiện rượu, ma túy, cờ bạc, lối sống không lành mạnh hoặc từng bỏ mặc con là những yếu tố bất lợi rõ rệt.

2.6. Sự ổn định cuộc sống của con

Tòa án thường ưu tiên không xáo trộn môi trường sống, trường lớp của con. Bên đang trực tiếp chăm sóc con ổn định trong thời gian dài thường có lợi thế.

GỌI NGAY 0362.296.939 – TƯ VẤN GIÀNH QUYỀN NUÔI CON

3. Con dưới 36 tháng tuổi: bố có giành được quyền nuôi con không?

Có thể, nếu chứng minh được người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con hoặc hai bên thỏa thuận giao con cho bố.

Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, người mẹ có thể bị coi là không đủ điều kiện trong những trường hợp như: không có khả năng chăm sóc con vì lý do sức khỏe, đang chấp hành hình phạt tù, có hành vi ngược đãi, hành hạ con hoặc có lối sống ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của con… Người bố cần cung cấp chứng cứ cụ thể, khách quan để Tòa án xem xét.

4. Hồ sơ chứng minh để giành quyền nuôi con khi ly hôn

Để giành quyền nuôi con khi ly hôn, bạn cần chuẩn bị chứng cứ chứng minh mình đáp ứng tốt hơn các điều kiện nêu trên:

• Chứng minh thu nhập: hợp đồng lao động, bảng lương, sao kê tài khoản, giấy phép kinh doanh;
• Chứng minh chỗ ở: sổ đỏ, hợp đồng thuê nhà, xác nhận nơi cư trú;
• Chứng minh việc chăm sóc con: xác nhận của nhà trường, giáo viên, hàng xóm; hình ảnh, tin nhắn, hóa đơn chi phí học tập, khám chữa bệnh;
• Chứng cứ bất lợi của bên kia (nếu có): biên bản xử lý bạo lực gia đình, kết luận giám định, xác nhận của chính quyền địa phương;
• Văn bản cam kết của ông bà, người thân về việc hỗ trợ chăm sóc con.

Lưu ý: chứng cứ phải thu thập hợp pháp; không nên tự ý “giữ con”, cản trở bên kia gặp con vì hành vi này có thể gây bất lợi khi Tòa án đánh giá.

5. Nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thăm nom con sau ly hôn

5.1. Mức cấp dưỡng nuôi con

Bên cạnh quyền nuôi con khi ly hôn, nghĩa vụ cấp dưỡng là nội dung Tòa án bắt buộc giải quyết. Theo Điều 82 và Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con; không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định. Phương thức cấp dưỡng có thể định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần (Điều 117).

5.2. Quyền thăm nom con

Người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở (khoản 3 Điều 82). Nếu lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc nuôi dưỡng con, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.

6. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn

Quyết định về quyền nuôi con khi ly hôn không phải là bất biến. Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con khi:

• Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi phù hợp với lợi ích của con;
• Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Việc thay đổi phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

7. Thủ tục, án phí giải quyết quyền nuôi con khi ly hôn

Tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn được giải quyết như sau:

• Quyền nuôi con được giải quyết cùng vụ án ly hôn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú (ly hôn đơn phương) hoặc nơi một bên cư trú (thuận tình ly hôn).
• Án phí sơ thẩm vụ án ly hôn không có tranh chấp tài sản: 300.000 đồng; lệ phí công nhận thuận tình ly hôn: 300.000 đồng (theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14).

Xem chi tiết thủ tục: ly hôn đơn phương tại Hưng Yên và ly hôn thuận tình tại Hưng Yên.

8. Câu hỏi thường gặp về quyền nuôi con khi ly hôn

Thu nhập thấp có giành được quyền nuôi con không?
Có thể. Tòa án xem xét tổng thể quyền lợi của con, không chỉ thu nhập. Người thu nhập thấp nhưng có thời gian, tình cảm và môi trường chăm sóc tốt vẫn có thể được giao nuôi con, kết hợp nghĩa vụ cấp dưỡng của bên còn lại.

Có thể chia mỗi người nuôi một con không?
Có. Nếu có từ hai con trở lên, cha mẹ có thể thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định giao mỗi bên nuôi một hoặc một số con, căn cứ lợi ích của từng con.

Người nuôi con có được cấm bên kia gặp con không?
Không. Việc cản trở quyền thăm nom là vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính; đồng thời có thể là căn cứ để yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

9. Luật sư tư vấn quyền nuôi con khi ly hôn tại Luật Phúc Khánh

Luật Phúc Khánh đồng hành cùng khách hàng trong các vụ việc tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn với các dịch vụ:

• Đánh giá cơ hội giành quyền nuôi con dựa trên hồ sơ thực tế;
• Hướng dẫn thu thập chứng cứ hợp pháp về điều kiện vật chất, tinh thần;
• Soạn đơn ly hôn, bản tự khai, đơn yêu cầu thay đổi người nuôi con, yêu cầu cấp dưỡng;
• Luật sư tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi của bạn và con tại Tòa án.

Căn cứ pháp lý

• Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 (Điều 81, 82, 83, 84, 110, 116, 117);
• Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình;
• Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, sửa đổi bởi Luật số 85/2025/QH15;
• Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án.

Bài viết mang tính tham khảo tại thời điểm đăng tải. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ Luật Phúc Khánh qua Hotline/Zalo 0362.296.939.