Việc lập di chúc là quyền của cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Trong nhiều trường hợp, pháp luật yêu cầu hoặc cần có người làm chứng để bảo đảm tính khách quan, trung thực của nội dung di chúc. Tuy nhiên, không phải ai cũng được phép làm chứng cho việc lập di chúc.

Năm 2026, quy định về người làm chứng vẫn được áp dụng theo Luật số 91/2015/QH13 của Quốc hội: Bộ Luật Dân sự. Việc lựa chọn đúng người làm chứng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nếu người làm chứng không đáp ứng điều kiện luật định thì di chúc có nguy cơ bị tuyên vô hiệu khi phát sinh tranh chấp.

I. Căn cứ pháp lý về người làm chứng khi lập di chúc

Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người làm chứng cho việc lập di chúc. Theo đó, về nguyên tắc, mọi người đều được quyền làm chứng cho việc lập di chúc, trừ các trường hợp pháp luật cấm.

Bên cạnh đó, các quy định liên quan tại Điều 630, Điều 631 và Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015 cũng xác định vai trò của người làm chứng trong việc bảo đảm tính hợp pháp của di chúc bằng văn bản có người làm chứng.

II. Người làm chứng cho việc lập di chúc cần đáp ứng điều kiện gì?

1. Không thuộc diện người thừa kế của người lập di chúc

Người làm chứng không được là người thừa kế theo di chúc hoặc người thừa kế theo pháp luật của người lập di chúc. Quy định này nhằm bảo đảm tính khách quan, tránh trường hợp người được hưởng di sản tác động đến nội dung di chúc để bảo vệ quyền lợi của mình. Ví dụ:

Con của người lập di chúc;
Vợ hoặc chồng của người lập di chúc;
Cha mẹ của người lập di chúc;
Người được chỉ định nhận tài sản trong di chúc.

Các chủ thể này đều không được làm chứng cho việc lập di chúc.

2. Không có quyền hoặc nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc

Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc cũng không được làm chứng. Đây là những người có lợi ích vật chất gắn trực tiếp với tài sản được định đoạt trong di chúc. Nếu được tham gia làm chứng, tính khách quan của việc lập di chúc sẽ không được bảo đảm. Ví dụ:

Người đang có tranh chấp tài sản với người lập di chúc;
Người nhận chuyển nhượng tài sản được đề cập trong di chúc;
Người có quyền đòi nợ liên quan trực tiếp đến khối di sản.

3. Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật

Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi không được làm chứng cho việc lập di chúc. Do đó, người làm chứng phải là người:

Đủ 18 tuổi trở lên;
Có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi;
Không thuộc trường hợp bị Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự;
Không thuộc trường hợp có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định pháp luật.

III. Trường hợp nào bắt buộc phải có người làm chứng?

1. Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng

Người lập di chúc tự viết và tự ký vào bản di chúc thì không bắt buộc phải có người làm chứng. Tuy nhiên, nội dung và hình thức di chúc vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện của pháp luật.

2. Di chúc bằng văn bản có người làm chứng

Khi người lập di chúc không tự viết được bản di chúc mà nhờ người khác viết hoặc đánh máy thì phải có ít nhất hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ trước mặt những người làm chứng. Sau đó, những người làm chứng xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.

3. Di chúc miệng

Đối với di chúc miệng, người để lại di sản phải thể hiện ý chí cuối cùng trước mặt ít nhất hai người làm chứng. Đây là điều kiện bắt buộc để di chúc miệng được công nhận hợp pháp theo quy định của pháp luật.

IV. Hậu quả pháp lý khi người làm chứng không đủ điều kiện

Nếu người làm chứng thuộc trường hợp bị pháp luật cấm làm chứng theo Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc sẽ không đáp ứng điều kiện về hình thức theo quy định pháp luật.

Khi xảy ra tranh chấp, Tòa án sẽ xem xét tính hợp pháp của di chúc trên cơ sở toàn bộ chứng cứ trong hồ sơ vụ án. Trường hợp xác định vi phạm nghiêm trọng điều kiện luật định về người làm chứng, di chúc có thể bị tuyên vô hiệu và di sản được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật.

Kết luận

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 đang có hiệu lực thi hành năm 2026, người làm chứng cho việc lập di chúc phải là người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, không phải người thừa kế của người lập di chúc và không có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc. Việc lựa chọn đúng người làm chứng là điều kiện quan trọng giúp bảo đảm giá trị pháp lý của di chúc, hạn chế tranh chấp và bảo vệ ý chí của người để lại di sản sau khi qua đời.

Cần hỗ trợ lập di chúc tại Hưng Yên?

Nếu bạn cần hỗ trợ lập di chúc tại Hưng Yên hoặc cần tư vấn, soạn hồ sơ hoặc đại diện tham gia tố tụng, liên hệ Luật Phúc Khánh để được hỗ trợ chuyên nghiệp:

Hotline/Zalo: 0362.296.939 — hoặc truy cập luatphuckhanh.com để được gửi yêu cầu tư vấn miễn phí ngay hôm nay.

LIÊN HỆ NGAY ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN MIỄN PHÍ!