Biện pháp khẩn cấp tạm thời là những biện pháp do Tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án nhằm bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; bảo toàn tài sản, chứng cứ; ngăn chặn hành vi gây thiệt hại hoặc bảo đảm việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

Các biện pháp này mang tính chất tạm thời, được áp dụng trong thời gian giải quyết vụ án và chấm dứt khi có quyết định hủy bỏ của Tòa án hoặc khi vụ án được giải quyết theo quy định của pháp luật.

Năm 2026, các quy định về biện pháp khẩn cấp tạm thời được điều chỉnh chủ yếu bởi Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tố tụng hành chính.

Các biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng 2026

1. Ý nghĩa của biện pháp khẩn cấp tạm thời

Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp, việc xét xử thường kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu không có cơ chế bảo vệ khẩn cấp, tài sản tranh chấp có thể bị chuyển nhượng, tẩu tán hoặc thay đổi hiện trạng; quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự có thể tiếp tục bị xâm phạm.

Việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời giúp bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự; giữ nguyên hiện trạng tài sản đang tranh chấp; ngăn chặn việc tẩu tán tài sản; bảo đảm khả năng thi hành án sau này và hạn chế thiệt hại phát sinh trong thời gian giải quyết vụ án.

2. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự

Theo Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án được quyền áp dụng nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời khác nhau tùy thuộc vào tính chất của từng vụ việc.

2.1. Giao người chưa thành niên hoặc người cần được bảo vệ cho cá nhân, tổ chức chăm sóc

Biện pháp này được áp dụng nhằm bảo đảm điều kiện sinh hoạt, học tập, chăm sóc và phát triển của người chưa thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự trong thời gian giải quyết vụ án.

2.2. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng

Khi quyền lợi của người được cấp dưỡng bị ảnh hưởng trực tiếp, Tòa án có quyền buộc người có nghĩa vụ thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng để bảo đảm nhu cầu thiết yếu.

2.3. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại

Biện pháp này được áp dụng nhằm hỗ trợ người bị thiệt hại khắc phục khó khăn trước mắt khi thiệt hại đã được xác định rõ.

2.4. Tạm đình chỉ việc thi hành quyết định sa thải hoặc quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

Trong các tranh chấp lao động, Tòa án được quyền áp dụng biện pháp này để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

2.5. Kê biên tài sản đang tranh chấp

Đây là một trong những biện pháp được áp dụng phổ biến nhằm ngăn chặn việc chuyển dịch hoặc che giấu tài sản trong thời gian giải quyết vụ án.

2.6. Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp

Biện pháp này giúp duy trì nguyên trạng quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối với tài sản đang là đối tượng tranh chấp.

2.7. Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp

Tòa án có quyền yêu cầu các bên giữ nguyên hiện trạng tài sản cho đến khi vụ án được giải quyết.

2.8. Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác

Biện pháp này được áp dụng nhằm tránh thiệt hại đối với các loại tài sản dễ hư hỏng hoặc giảm giá trị theo thời gian.

2.9. Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc kho bạc nhà nước

Tòa án có quyền phong tỏa tài khoản để bảo đảm nghĩa vụ tài sản hoặc bảo đảm việc thi hành án.

2.10. Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ

Biện pháp này nhằm ngăn chặn hành vi tẩu tán hoặc che giấu tài sản.

2.11. Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định

Tòa án được quyền yêu cầu cá nhân, tổ chức chấm dứt hoặc thực hiện một hành vi cụ thể nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Ngoài các biện pháp nêu trên, Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự còn quy định nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời khác áp dụng đối với từng loại tranh chấp cụ thể.

3. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng hành chính

Khác với tố tụng dân sự, hệ thống biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng hành chính được quy định tại Điều 68 Luật Tố tụng hành chính.

Tòa án chỉ được áp dụng ba biện pháp khẩn cấp tạm thời sau đây:

3.1. Tạm đình chỉ việc thi hành quyết định hành chính bị khởi kiện

Biện pháp này được áp dụng khi việc tiếp tục thi hành quyết định hành chính có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện.

3.2. Tạm đình chỉ việc thực hiện hành vi hành chính bị khởi kiện

Trong trường hợp hành vi hành chính đang được thực hiện và tiếp tục gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân, Tòa án được quyền quyết định tạm đình chỉ việc thực hiện hành vi đó.

3.3. Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định

Tòa án được quyền cấm hoặc buộc cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện một hành vi cụ thể nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

4. Ai có quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời?

Người có quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bao gồm nguyên đơn; bị đơn; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; người đại diện hợp pháp của đương sự; cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện theo quy định của pháp luật.

Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải được gửi đến Tòa án đang giải quyết vụ án và phải nêu rõ lý do, căn cứ áp dụng.

5. Thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án có thẩm quyền xem xét và ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử có thẩm quyền quyết định việc áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời có hiệu lực thi hành ngay kể từ thời điểm ban hành.

6. Nghĩa vụ bảo đảm khi yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Đối với một số biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự, người yêu cầu phải thực hiện biện pháp bảo đảm theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Việc bảo đảm được thực hiện bằng tiền, kim khí quý, đá quý, giấy tờ có giá hoặc bảo lãnh của tổ chức tín dụng. Mục đích của quy định này là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nếu yêu cầu áp dụng không đúng quy định pháp luật.

Kết luận

Biện pháp khẩn cấp tạm thời là công cụ pháp lý quan trọng giúp Tòa án bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của các bên trong quá trình giải quyết vụ án. Trong tố tụng dân sự, pháp luật quy định nhiều biện pháp nhằm bảo toàn tài sản và bảo đảm thi hành án. Trong tố tụng hành chính, Tòa án chỉ được áp dụng ba biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 68 Luật Tố tụng hành chính. Việc hiểu đúng và áp dụng đúng các quy định này góp phần bảo đảm hiệu quả giải quyết tranh chấp và nâng cao khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự.

Cần hỗ trợ thủ tục pháp lý tại Hưng Yên?

Nếu bạn cần hỗ trợ thủ tục pháp lý tại Hưng Yên hoặc cần tư vấn, soạn hồ sơ hoặc đại diện tham gia tố tụng, liên hệ Luật Phúc Khánh để được hỗ trợ chuyên nghiệp:

Hotline/Zalo: 0362.296.939 — hoặc truy cập luatphuckhanh.com để được gửi yêu cầu tư vấn miễn phí ngay hôm nay.

📞 LIÊN HỆ NGAY ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN MIỄN PHÍ!

📍 CÔNG TY LUẬT TNHH PHÚC KHÁNH

🏢 Trụ sở chính: Số 61 Chùa Đông, phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên

📞 Hotline/Zalo: 0362.296.939

📩 Email: [email protected]

🌐 Website:luatphuckhanh.com

⏳ Liên hệ ngay Luật Phúc Khánh để được hỗ trợ NHANH – UY TÍN – GIÁ TỐT NHẤT! 🚀